سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه
32
سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى )
شاهرود مىشود ، چاپارخانه وسيعى هم در پاچنار ساختهاند . بيوتات فوقانى آنجا اندك خرابى داشت و در پهلوى چاپارخانه آبانبارى به مباشرى استاد اكبر معمار از طرف ديوان اعلى مىساختند كه تا سقف رسيده بود و بسيار خوب و محكم ساختهبودند . معمار و اجراء اين كار در آنجا خيمه زده مواظب بنّايى بودند . پاچنار جزو خاك طارم سُفلى است و در اين فصل پشهء زياد داشت كه شب را خودمان و اتباع نتوانستند بخوابند و چون شب جمعه بود جناب حاجى ملاباقر واعظ امشب هم ذكر مصائب نمودند . منجيل روز جمعه بيست رمضان يك ساعت بعد از طلوع آفتاب روانه منجيل شدم . مسافت تا آنجا چهار فرسنگ بود به واسطهء وقوف در نهارگاه ، بعد از ظهر وارد منجيل شدم و حركت ما بين مغرب و شمال بود . در ابتداى حركت از پاچنار در سمت يمين راه ، محوطهاى ديده شد كه چند نفر چكنى در آنجا منزل داشتند . پس از آن مسافتى طى شده به پُل وشان رسيدم . آقاداش سلطان حاكم منجيل تا بدانجا با چند سوار به استقبال آمده بود . در نزديكى پُل مزبور پنج عرّاده ملاحظه شد كه اسباب ضرّابخانه را با آن عرّادهها به اعانت جمعى از عمله به دارالخلافه حمل مىنمودند . در پاى پُل پياده شدم كه بناى آن را تماشا كنم . بسيار پل محكم خوبى است و اين پل را حاجى محمدهادى تاجر ميانجى ساكن قزوين در اواخر دولت شاه شهيد ابتدا كرده است و در اوايل دولت خاقان مغفور - طاب ثراه - به اتمام رسانده است و در زمان حكومت ضياءالملك خرابى بهم رسانيده بود ، مرمت كردهاند . اين پُل بالاى رودخانهء شاهرود طالقان است كه رود الَموت و رودبار و غيره نيز داخل آن مىشود و رودخانهء شاهرود در پاى پل از ما بين شمال مشرق به جانب جنوب مغرب مىرود و فاصلهء ميان طارم سُفلى و املاك عمّارلوى گيلان است . و از پل لوشان تا منجيل سه فرسنگ است در كنار پل آبادى ملاحظه نشد ولى قريهء لوشان در نيم فرسنگى پل مزبور واقع است از آنجا آذوقه و لوازم را مىآوردند . از پل كه گذشتيم ما بين مغرب و شمال حركت شد ، مسافتى كه طى كرديم جنگلى در كنار رودخانه پديدار گشت كه درخت زيتون و ساير اشجار فراوان داشت . به جهت نهار در آنجا پياده شديم و از آنجا كه بيرون آمديم ، جادهء منجيل از سمت يمين در دامنهء كوه واقع بود و ارتفاع و انخفاض